Theo Đồ án Quy hoạch, huyện Lý Sơn có diện
tích trên 1.530 ha, bao gồm diện tích đảo thuộc các xã: An Hải, An Vĩnh,
An Bình với 1.038 ha và diện tích thềm nước cạn trên 491 ha; mật độ dân số khoảng
24 người/ha.
Trong đó, đảo lớn bảo tồn và phát triển hài
hòa, tôn trọng cảnh quan, địa chất, môi trường và hệ sinh thái, hình dạng và cấu
trúc không gian; giữ nguyên giá trị hình ảnh đặc trưng của đảo lớn. Xây dựng trục
giao thông chính kết nối cảng Bến Đình với đường liên khu vực Đông - Tây, hình
thành phố đi bộ, chợ đêm, khu thương mại dịch vụ sầm uất tại khu vực trung tâm
huyện...
Tại đảo bé cần bảo tồn và giữ sự hoang sơ nguyên vẹn
của đảo và đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng; xây dựng nhà ga, quầy bán vé,
phòng chờ, cửa hàng, dịch vụ; không gian đón và trả khách.
Đây là huyện đảo có vị trí tiền tiêu cực kỳ quan trọng
trong chiến lược phát triển quốc phòng - an ninh, bảo vệ biển đảo của Tổ quốc;
với nhiều tiềm năng phát triển về du lịch, nông nghiệp, thủy sản; nên việc quy
hoạch sẽ tạo điều kiện để Lý Sơn phát triển đồng bộ và bền vững.
Ngọc Phó
Bài viết đã lâu nay
thấy nhiều dự án lớn chuẩn bị đầu tư vào đảo Lý Sơn, nên đăng lại góp phần gìn
giữ ĐẢO NGỌC LÝ SƠN!
Ngày 26/6/2017 được UNND tỉnh Quảng Ngãi mời
nghe báo cáo và cho ý kiến về phương án Quy hoạch xây dựng tỷ lệ 1/2000 huyện
đảo Lý Sơn. Cá nhân tôi có một số ý kiến phản biện.
VIÊN NGỌC QUÝ GIỮA BIỂN KHƠI
- Được thiên nhiên ban tặng cho tỉnh Quảng Ngãi. Đảo Lý sơn như một viên ngọc
quý giữa biển khơi. Cách đất liền 28km về phía Đông Bắc tỉnh Quảng Ngãi. Có
diện tích toàn đảo 1039,84ha.
- Đảo Lý Sơn sở hữu một môi trường tự nhiên hấp dẫn, hệ sinh thái đa dạng cùng
các tài nguyên du lịch phong phú về văn hóa, lịch sử. Có tiềm năng lớn để phát
triển thành điểm du lịch đắc giá của tỉnh.
- Đảo Lý Sơn lưu giữ nhiều bằng chứng lịch sử về chủ quyền của Việt Nam. Những
bằng chứng vật thể và phi vật thể còn lưu lại hàng trăm năm tại đảo, đã chứng
tỏ Hoàng Sa và Trường Sa là một phần lãnh thổ thiêng liêng không thể tách rời
của Tổ quốc.
- Đảo Lý Sơn được các chuyên gia Địa chất Quốc tế khảo sát nhận định vùng địa
chất tại đảo Lý Sơn rất có giá trị. Vì vậy đảo Lý Sơn, xã Bình Châu huyện Bình
Sơn và các vùng phụ cận có khả năng trở thành CÔNG VIÊN ĐỊA CHẤT TOÀN CẦU. UBND
tỉnh Quảng Ngãi đang có kế hoạch lập hồ sơ trình UNESCO công nhận là Công viên
Địa chất Cấp quốc gia và Toàn cầu.
- Từ ngày có điện lưới quốc gia, huyện đảo tiền tiêu của Tổ Quốc trên Biển Đông
như bừng sáng bởi nét đẹp hoang sơ hiện có của đảo ngọc. Lượng khách du lịch ra
thăm đảo ngày một tăng nhanh.
- Lý Sơn có nhiều hải sản tươi ngon và sản phẩm nông nghiệp chất lượng, giá
trị: Cua huỳnh đế, cua đá, tôm, mực, các loại cá biển…Đặc biệt tỏi Lý Sơn là
món ăn gia vị rất ngon, mùi thơm, vị ngọt, ít cay nồng. Tỏi Lý Sơn là dược liệu
quý. Những hợp chất quý có trong tỏi cũng được dân gian sử dụng như một bài
thuốc chữa bệnh. Tỏi Lý Sơn được trồng ở đảo, bốn bề là biển, nguồn nước tưới
là mạch nước ngầm dưới lòng đất, cát là những hạt được bào mòn từ rặng san hô biển.
Tỏi Lý Sơn đã khẳng định được thương hiệu trong và ngoài nước.
- Ngư trường huyện đảo Lý Sơn gắn với ngư trường Hoàng Sa. Vì quần đảo Hoàng Sa
gắn liền với đảo Lý Sơn hàng trăm năm và là bằng chứng lịch sử quan trọng khẳng
định chủ quyền của Việt Nam.
NHỮNG BẤT CẬP QH XÂY DỰNG ĐẢO LÝ SƠN TL: 1/2000
DO ĐƠN VỊ TƯ VẤN LẬP
- Hồ sơ Quy hoạch mới chỉ dừng ở giai đoạn phát thảo tìm ý theo dạng sơ đồ. Hồ
sơ in chưa đúng tỷ lệ 1/2000. Thành phần hồ sơ chưa đủ. Quy cách thể hiện hồ sơ
màu chưa tuân thủ thông tư Bộ Xây Dựng. Chưa có thuyết minh. Tóm lại Hồ sơ quy
hoạch tỷ lệ 1/2000 đảo Lý Sơn, chưa tuân thủ theo Thông tư số: 12/2016/TT-BXD,
ngày 29/6/2016 của Bộ Xây Dựng về việc Quy định về hồ sơ của nhiệm vụ và Đồ án
quy hoạch xây dựng vùng, Quy hoạch đô thị và Quy hoạch xây dựng khu chức năng
đặc thù.
- Diện tích đất tự nhiên quy hoạch: 1039,84ha (bao gồm Đảo Lớn, Đảo Bé)
- Dân số hiện trạng: 21.795 người (bao gồm cả 3 xã An Vĩnh, An Hải, An Bình)
- So sánh BẢNG HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT và BẢNG QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT đến năm
2025 của Quy hoạch xây dựng đảo Lý Sơn. Đất nông nghiệp hiện trạng: 429,34ha.
Đất nông nghiệp quy hoạch đến năm 2025: 274,74ha. Như vậy đất nông nghiệp quy
hoạch đến năm 2025 bị cắt giảm 154,60ha. Đất nông nghiệp cắt giảm này được
chuyển sang một số loại đất khác: Đất ở, đất hành chính, đất thương mại dịch
vụ, đất công viên cây xanh, đất giao thông…(Diện tích đất ở và đất giao thông
chiếm tỷ lệ rất lớn). Trong đó:
- Đất ở: Dành cho dân cư hiện có, dân cư tăng tự nhiên và dân cư tăng cơ học.
- Đất giao thông: Tạo mạng lưới giao thông rộng rãi, liên hoàn, đi lại thông
suốt trên đảo.
- Đất thương mại dịch vụ: Xây dựng các công trình dịch vụ như khách sạn, nhà
hàng, cửa hàng, chợ đêm. Phục vụ khách du lịch ra đảo ngày một đông đúc.
Quy hoạch quỹ đất có quá nhiều biến đổi:
- Quy Hoạch đảo Lý Sơn do áp dụng hệ thống tiêu chuẩn quy phạm như trong đất
liền nên việc lập Bảng quy hoạch sử dụng đất phải dựa vào dân số hiện trạng, hệ
số tăng tự nhiên, tăng cơ học, số năm hướng đến quy hoạch. Tính được quy mô dân
số cho quy hoạch dài hạn. Khi dân số tăng, bảng quy hoạch SDĐ sẽ thay đổi (vì
đất đai cố định, không thể mở rộng) dẫn đến đất nông nghiệp bị cắt giảm để bù
đắp cho các loại đất khác.
- Đảo Lý Sơn quy hoạch trở thành một khu đô thị mới. Dân số đông đúc, dịch vụ
phát triển. Đất nông nghiệp ngày một bị thu hẹp, chuyển vào đất ở, đất giao
thông, đất thương mại dịch vụ, đất giáo dục, đất công trình công cọng, đất y
tế...Hệ thống hạ tầng xã hội phát triển để phục vụ cho cho nhu cầu đô thị. Hệ
thống hạ tầng kỹ thuật cũng buột phải phát triển tương xứng. Vô tình phá vỡ nét
đẹp hoang sơ vốn có của đảo Lý Sơn. Làm biến dạng đi giá trị văn hóa lâu đời.
Hình thành nên một kiểu đô thị quen quen đâu đó? Nét đặc trưng hiện có của đảo
Lý Sơn dần biến mất, liệu du khách có còn yêu mến nơi này?
MONG MUỐN Ở QUY HOẠCH XÂY DỰNG ĐẢO LÝ SƠN
- Không cho phát triển thêm dân số. Diện tích các loại đất vẫn giữ nguyên như
bảng hiện trạng sử dụng đất.
- Quy hoạch xây dựng đảo Lý Sơn, nên hướng theo xu thế hiện đại, kết hợp với vẻ
đẹp nguyên sơ. Quảng Ngãi đang là điểm đến hấp dẫn của du khách. Số lượng du
khách ra đảo tăng đột biến. Lý Sơn có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch.
Theo định hướng tỉnh Quảng Ngãi, phát triển du lịch sẽ là nhiệm vụ trọng tâm,
trong đó xác định du lịch biển đảo là mũi nhọn.
- Không đụng chạm nhiều đến cảnh quan thiên nhiên. Hạn chế bê tông hóa vô hồn.
Có kế hoạch phục hồi lại rặn san hô quanh đảo.
- Không làm xáo trộn, chuyển đổi các loại đất hiện có. Đặc biệt đất nông nghiệp
cần phải giữ nguyên hiện trạng. Giá trị đất nông nghiệp ngoài đảo là rất quý,
bởi đất chuyên dùng để trồng tỏi, trồng hành.
- Phát triển bền vững nông nghiệp, ngư nghiệp. Ngoài cảnh quan thiên nhiên,
hoang sơ hùng vĩ. Du khách đến đây còn rất thích cánh đồng tỏi. Tạo nên phong cảnh
đặc trưng của đảo.
- Có kế hoạch trồng thêm nhiều cây xanh, đặc biệt là cây bản địa: rừng dừa ven
biển, rừng phi lao, rừng cây trên đồi, cây bàn trên các tuyến đường…Tạo nên một
hệ sinh thái tươi xanh bền vững, nhằm phục hồi lại nguồn nước ngầm trên đảo.
- Giữ nguyên và mở rộng thêm trục đường giao thông chính hiện có, nối liền các
xã trên đảo. Tiếp tục hoàn chỉnh trục đường ven biển, cải tạo lại bờ kè bê tông
xây dựng quá cao làm ảnh hưởng đến view nhìn ra biển. Cải tạo và mở thêm nhiều
đường xương cá, đường mòn nhỏ len lõi, nối liền các khu dân cư, cánh đồng tỏi,
các điểm di tích, các điểm du lịch. Đi lại trên các tuyến đường này du khách sử
dụng phương tiện xe đạp được người dân cho thuê.
- Theo hướng hòa quyện giữa du lịch và sinh hoạt nguyên sơ của miền biển đảo.
Trong đó, mô hình du lịch trải nghiệm mới lạ cần nhân rộng như xây dựng bảo
tàng biển và địa chất. Du lịch homestay trải nghiệm cuộc sống trên đảo Lý Sơn.
Xây dựng hệ thống giao thông thân thiện môi trường, phương tiện đi lại bằng xe
đạp, xe điện.
- Công trình hành chính, công trình văn hóa thể thao, công trình y tế, công
trình trường học: Diện tích chiếm đất vẫn giữ nguyên vì dân số không tăng, có
kế hoạch chỉnh trang lại mặt bằng tổng thể, cải tạo lại các công trình.
- Khu dân cư cũ: Cải tạo, sắp xếp lại khu dân cư. Chỉnh trang nâng cấp hệ thống
giao thông trong khu dân cư cũ. Đồng thời đầu tư mới hệ thống cấp điện, cấp
nước, và thoát nước bẩn đến từng hộ gia đình. Nhà ở hộ gia đình hiện có, cần có
phương án cải tạo, sửa chữa để được khang trang.
* Khu dân cư xã An Vĩnh: Hình thành lâu đời, mật độ dân cư dày đặc. Cần chỉnh
trang, đầu tư hệ thống hạ tầng KT, đặc biệt hệ thống giao thông, hệ thống cấp
thoát nước cho khu dân cư.
* Khu dân cư xã An Hãi: Dân cư thưa, rất nhiều nhà vườn xưa cũ, có giá trị về
mặc kiến trúc theo kiểu nhà rường miền Trung. Khai thác nơi đây để trở thành
điểm du lịch khá lý thú.
* Khu dân cư xã An Bình (đảo Bé): Dân cư thưa thớt. Cần giữ nguyên giá trị
hoang sơ cảnh quan nơi này.
- Các điểm di tích: Lý Sơn có nền văn hóa lâu đời, hình thành nên đời sống tâm
linh của người dân Lý Sơn. Đây là nét đặc thù mà khách du lịch hiện nay rất
thích. Cần tôn tạo, trùng tu phục chế các điểm di tích trên đảo: Đền, chùa,
miếu, mạo, nhà thờ…
- Có hướng quy hoạch khu làng nghề truyền thống: Xưởng sản xuất tinh dầu tỏi,
xưởng sản xuất tỏi đen, xưởng sản xuất nước mắm, xưởng sản xuất dầu phụng…Để
phục vụ khách tham quan mua sản phẩm.
- Quy hoạch cấp điện và chiếu sáng trên đảo. Hiện nay rất thuận lợi, vì đã có
điện lưới quốc gia.
- Quy hoạch cấp nước trên đảo. Nguồn nước ngầm trên đảo hiện nay không đủ để
cấp cho dân cư và cấp tưới nông nghiệp, mùa khô hạn người dân rất khổ sở. Cư
dân đảo Bé phải mua nước ngọt từ đảo Lớn. Cần mời chuyên gia tìm giải pháp để
có nguồn nước cho đảo Lý Sơn.
- Quy hoạch thoát nước mưa. Cần chuyên gia tìm giải pháp thu gôm lượng nước mưa
để tưới cho nông nghiệp.
- Quy hoạch TNB – VSMT, quản lý CTR và Nghĩa trang.
Nước thải khu dân cư phải được xử lý trước khi cho thoát ra biển.
Chú ý đến công tác vệ sinh môi trường. Rác thải phải được thu gôm, xử lý.
Nghĩa địa, trước mắt xây dựng nghĩa trang tập trung và chuyển dần sang hình
thức hỏa tang.
Ý KIẾN ĐỀ XUẤT
- Đất nông nghiệp quy hoạch đến năm 2025, bị cắt giảm 154,6ha (là rất lớn) để
chuyển đổi sang đất khác. Việc cắt giảm này sẽ tác động tiêu cực đến giá trị vẽ
đẹp nguyên sơ của đảo. Cảnh quan thiên nhiên nhiều thay đổi. Giá trị văn hóa
lâu đời bị biến dạng. Dân số cơ học tăng nhanh. Cuộc sống nông nghiệp người dân
bị xáo trộn. Nét đặc trưng hiện có của đảo Lý Sơn là cánh đồng tỏi dần biến
mất.
- Quy Hoạch đảo Lý Sơn không thể áp dụng hệ thống Tiêu chuẩn Quy phạm như Quy
Hoạch các điểm Thị trấn, Thị tứ trong đất liền (vì đất đai cố định, không thể
phát triển). Linh hoạt cách tính bảng Quy hoạch sử dụng đất. Hạn chế việc
chuyển đổi mục đích sử dụng đất, cơ bản cần giữ nguyên. Có chăng chỉ chuyển đổi
tăng giảm chút ít.
- Để giữ gìn cho đảo Lý Sơn giữ được vẽ đẹp hoang sơ hấp dẫn như hiện nay, cần
có định hướng không cho phát triển thêm dân số. Dân số phát triển tự nhiên, nhà
nước có chính sách giản dân, di dời vào đất liền. Quy hoạch các khu định cư
trong đất liền, các hộ có con em học đến PTTH được cấp đất để vào đất liền đi
học. Tương lai các em lập nghiệp, sinh sống trong đất liền. Bài toán tăng dân
số tự nhiên ở đảo được giải quyết.
- Đảo Lý Sơn, xã Bình Châu và các vùng phụ cận cần được giữ gìn nguyên trạng,
có chế độ bảo quản, chăm sóc đặc biệt. Nhiều khả năng được UNESCO công nhận
CÔNG VIÊN ĐỊA CHẤT TOÀN CẦU. Nếu thành hiện thực, thì đây là phúc lớn cho người
dân Quảng Ngãi. Niềm tự hào cho nhân dân tỉnh nhà.
- Mấy năm trở lại đây, huyện đảo Lý Sơn đang là điểm nóng, kinh tế và cơ sở hạ
tầng phát triển nhanh. Việc phát triển quá nóng trong khi chưa thực hiện xong
quy hoạch tổng thể khiến hòn đảo bị “xẻ thịt” và bê tông hóa không thương tiếc.
- Theo chỉ đạo của tỉnh, việc chọn đơn vị tư vấn cần phải có uy tín, năng lực,
kinh nghiệm. Theo tôi đơn vị tư vấn thực hiện đồ án quy hoạch này, tuổi đời và
tuổi nghề thực sự còn quá trẻ, lại thêm áp lực về thời gian. Trong khi Đồ án
quy hoạch đảo Lý Sơn lại quá đặc thù, quá to lớn và quá phức tạp. Liên quan đến
nhiều vấn đề về văn hóa, xã hội, môi trường, cảnh quan thiên nhiên…cần phải
được giải quyết thấu đáo. Với cách “giú ép” một đồ án lớn như vậy, sẽ nhiều bất
cập, để lại nhiều lỗ hổng lớn. Hậu quả khôn lường cho công tác quy hoạch đảo Lý
Sơn.
Đầu tháng 7/2017
KTS TRẦN BÁ PHƯỚC
PCT HỘI KTS QUẢNG NGÃI