– Lược sử Giáo xứ:

Giáo xứ Tân Hà tọa lạc ở cây số 185 thuộc quốc lộ 20, giữa hai xứ Tân Bùi và Thánh Tâm (Lộc Tiến). Ðây cũng là một giáo xứ bắt nguồn từ biến cố 1954. Tính đến nay, giáo xứ đã trải qua nhiều thời kỳ như sau:

I. Thời kỳ các cha Dòng Chúa Cứu Thế (1954-1957)

Ngày 12-10-1954, một đoàn xe từ Sài Gòn do hai cha DCCT Canada là Patrice Gagné (Lợi) và Francois Laliberté (Thái) đứng đầu, đã chở 12 gia đình công giáo (thuộc địa phận Hà Nội và quen biết với DCCT) lên miền Bảo Lộc. Ðoàn xe dừng lại và nghỉ đêm tại nhà thờ Bảo Lộc, khi được cha xứ Phaolô Nguyễn Văn Ðậu tiếp đón. Hôm sau, đoàn xe quay ngược về cây số 185 trên phần đất thuộc Trung thổ. Sau nhóm đầu tiên này, nhiều đợt người khác, đa số thuộc địa phận Hà Nội, nhưng cũng có những gia đình thuộc Thái Bình, Bùi Chu, Bắc Ninh, Thanh Hóa tiếp tục được chở lên, khiến có lúc số nhân danh đạt trên dưới 3.000 người.

Cuộc sống của những ngày đầu tiên giữa vùng đất um tùm cỏ rả thật cơ cực và dễ gây ngao ngán. Mọi người đều phải tạm trú trong những căn lều, đều phải vất vả khai phá và làm quen với nghề trồng trà lạ lẫm với nghề nghiệp lâu đời của mình. Nhờ sự giúp đỡ và khích lệ của hai cha (Cha Lợi do giao dịch xin 348 mẫu đất, xin đồ tiếp tế, xin xe ủi; cha Thái lo mục vụ), cuộc sống dần đi đến chỗ tạm ổn định.

Hai cha cùng đứng ra kiếm tìm vật liệu và tiền bạc xây dựng ngôi nhà thờ cho xứ. Ngôi nhà thờ này nằm các xa mặt lộ hơn 500 mét và ở vị trí trung tâm, còn giáo xứ được bố trí chung quanh theo hình bát quái (cả xứ được chia thành 7 khu, mỗi gia đình được chia 800 mét vuông đất thổ cư). Ngày 25/8/1956, Ðức Cha Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền (Giám Mục SàiGòn) và Ðức Ông Caprio, Đại diện Tòa Thánh, đã về khánh thành nhà thờ và ban bí tích Rửa Tội và Thêm Sức.

Năm này cũng là năm có nhiều thay đổi. Một số đông giáo dân rút về miền làm ruộng vì sự thiếu gạo do những bất ổn chính trị kéo dài (giữa Bình Xuyên và chính phủ Ngô Ðình Diệm). Cha Lợi cũng về an dưỡng tại Canada từ tháng 7/1956 do tình trạng sức khỏe.

Cuối cùng, đến tháng 6/1967, các cha DCCT hoàn toàn rời bỏ khi cha Thái, cha Lực (tức cha Vaillancourt đến thay thế cha Lợi) và một số cha DCCT khác thỉnh thoảng đến phụ giúp các cha, chính thức ra đi.

Sau gần 3 năm sống với giáo xứ, ngoài việc tổ chức Ban hành giáo và các Hội Ðoàn, các cha DCCT đã kiến thiết được:

Ngôi nhà thờ (mang tên nhà thờ Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp);
Khu vực nhà xứ (nay là khu vực tu viện MTG Thanh Hóa);
Một trường tiểu học, một trường trung học;
Trạm phát thuốc, nhà máy điện, xưởng học nghề, ký túc xá.

II. Thời kỳ các cha Ðaminh (1957-1958)

Nối tiếp các cha DCCT là 3 cha dòng Ðaminh: Cha Tôma Nguyễn Duy Thể (quản xứ), Ðaminh Hoàng Bình Thuận và Nguyễn Ngọc Thụy (phụ tá và đảm nhận trường học). Khi đến, các cha đã lập ra một ban hành giáo mới, đã thêm một số việc đạo đức (như mở rộng hội Mẫu Tâm, tổ chức hội khấn Fatima, hội bà thánh Anna, việc dâng gia đình cho Trái Tim Chúa, việc đọc kinh gia đình). Các cha cũng xin trải nhựa cho con đường lớn dẫn vào nhà thờ, chia đất canh tác cho mỗi khu ở khu 7 để gây quỹ cho từng khu và lo xây đài Ðức Mẹ Lên Trời (trước cửa nhà thờ). Thời gian này, các cha cũng mời các nữ tu Ðaminh từ Hố Nai lên giúp trường học, nhưng vì phụ huynh không đủ tiền đóng học phí, trường trung học bị ngưng hoãn. Sau đúng một năm, đến lượt các cha dòng Ðaminh rời bỏ Tân Hà.

III. Thời kỳ cha Nhân (1958-1965)

Theo chủ trương “các cha gốc địa phận nào theo giáo dân địa phận ấy cho tiện”, ngày 4/7/1958, cha Giuse Maria Phạm Thành Nhân, gốc Hà Nội, đã được Ðức Cha Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền và Ðức Cha Phêrô Phạm Ngọc Chi cử về Tân Hà.

Cha vẫn giữ ban hành giáo trước cho đến mãn nhiệm kỳ là 1/1/1961 mới bầu ban mới. Cha chăm lo giảng dạy, củng cố các hội đoàn, khiến đời sống đạo đức trong giáo xứ khá sốt sắng.

Vào thời cha, phía trong nhà thờ được tô xi măng, các khung cửa được quét sơn, nhà thờ có thêm nhiều hàng ghế, con đường chung quanh nhà thờ được trải nhựa. Cha cũng cho làm thêm hai dãy trường khang trang rộng rãi, cửa nẻo vững chắc.

Ngày 12/1/1965, cha rời Tân Hà và trong gần 3 tháng, giáo xứ chỉ được vài cha từ Bảo Lộc thay phiên nhau đến giúp như các cha Vũ Ngọc Quyền, Nguyễn Kim Ngôn, Trần Xuân Thành.

IV. Thời kỳ cha Luân (1965-1973)

Ngày 4/3/1965, cha Giuse Nguyễn Minh Luân được cử về làm quản xứ. Sau một thời gian ngắn, cha đã nhường lại khu nhà xứ đang có cho cộng đoàn MTG Thanh Hóa và bán đi một số đất thuộc 4 mẫu của khu nhà xứ để lấy tiền xây cất một khu nhà xứ mới ở chỗ đầu nhà thờ hiện nay. Ban đầu nhà xứ này chỉ là nhà trệt, đến năm 1970 mới được thêm lên thành lầu.

Ngoài ra, cha cũng cho xây dựng nhà hội quán, nhà chợ hợp tác, kho, và đến năm 1970-1971 cho xây tháp chuông nhà thờ với sự điều động của cha phó Võ Trung Thành và tiền đóng góp của các khu.

Sáng Chúa Nhật 8/7/1973, cha đã rời xứ, về đảm trách xứ Chân Lộc mới được tách khỏi giáo xứ Bảo Lộc.

V. Thời kỳ Cha Tân (từ 1973)

Ngày 15/7/1973, giáo xứ đón tiếp cha Giuse Vũ Ðình Tân về làm quản xứ. Trong hai năm đầu, có cha Ðaminh Nguyễn Nam Bắc, rồi cha Giuse Dương Ngọc Châu phụ tá cho cha, trước khi hai cha đi nhận nhiệm vụ quản xứ.

Do hoàn cảnh và cũng nhờ tình trạng vật chất đã tường đối ổn định của giáo xứ, từ khi cha về xứ, cha không còn bận tâm gì đến việc kiến thiết thêm. Chỉ mãi đến năm 1988, cha mới khởi công xây dựng một nhà hưu dưỡng cách nhà thờ độ nửa cây số. Công việc đã tạm hoàn tất vào giữa năm 1990. Dịp lễ thánh Batôlômêô, Bổn Mạng Ðức Giám Mục Giáo Phận (24/8), theo ý cha, ngôi nhà khang trang đẹp đẽ đã được hiến cho giáo phận và được đích thân Ðức Cha về làm phép, sau thánh lễ đồng tế ban phép Thêm Sức tại giáo xứ.

Trong khi tự hạn chế việc kiến thiết về mặt vật chất như thế, cha đã dồn tâm lực vào việc chăm lo đời sống thiêng liêng cho giáo xứ. Một mình đảm nhận một giáo xứ đông người, cha đã miệt mài với việc giảng dạy mọi giới, mọi tầng lớp, nhất là với việc gần gũi trẻ em, đích thân dạy giáo lý rước lễ, thêm sức cho chúng, hết đợt này đến đợt khác.

Nhờ cha, đời sống thiêng liêng của giáo xứ được duy trì theo đà trớn các thời kỳ trước gây dựng được và còn phát huy hơn, ổn định hơn. Cuối tháng 7/1991, cha Phêrô Nguyễn Công Linh đang phục vụ giáo xứ Bảo Lộc đã được bổ nhiệm làm phó xứ. Từ ngày thành lập, giáo xứ đã đóng góp cho Hội Thánh 3 linh mục (2 DCCT, 1 Ðaminh).

VI. Hiện nay

Ngày 11 tháng 09 năm 2017, Đức Cha Đaminh, Giám mục phó Giáo Phận Đà lạt đã Chủ sự thánh lễ trao quyền Quản xứ theo luật Hội thánh cho cha Tân Quản xứ Giuse Nguyễn Văn Tú với sự hiện diện của quý cha trong Giáo Hạt Bảo lộc, quý nam nữ tu sĩ và cộng đoàn dân Chúa hai Giáo Xứ Gioan và Tân Hà.

Nguồn: Lịch sử giáo phận Dalat, 1991

– Bản Đồ: