Thứ Sáu, 11 tháng 9, 2026

KTS Võ Thành Lân

 https://truongvegiadinh.blogspot.com/2026/08/nhung-kien-truc-su-tai-danh-cua-sai-gon.html?m=1&zx=2ee101d13f47df1f#:~:text=SINH%20HOAT%20%C4%90AI,9/2023%20SKE..

https://truongvegiadinh.blogspot.com/2026/08/nhung-kien-truc-su-tai-danh-cua-sai-gon.html?m=1&zx=2ee101d13f47df1f#:~:text=SINH%20HOAT%20%C4%90AI,9/2023%20SKE...

------------

Tôi đọc bài No Hurry, No Worry Và Viên Ngói Phật của kts. Võ Thành Lân không biết đã bao lần rồi, vậy mà lần nào đọc lại, tôi cũng thấy thích thú; lần nào đọc lại, tôi cũng cảm ra, nghe ra, lòng mình như bình an hơn. Những lăng xăng, những chộn rộn, những hấp tấp, những lo âu, dường, chúng cũng được lui đi phần nào.

Ở gần một người hay nổi giận, lâu ngày, mình cũng dễ nóng nảy theo. Nghe bạn kể một câu chuyện u sầu, thì chắc chắn rồi, mình không thể nào cười vui được. Cũng như thế, hát một ca khúc, đọc một đoạn văn, cái vui cái buồn của ca khúc ấy, của đoạn văn ấy, ít nhiều gì, cũng gieo vào, cũng ảnh hưởng vào, ngay lập tức, trí óc ta, vào tâm hồn ta.

Tôi thích đọc các bài viết của anh, vì chúng có giá trị. Vì chứa trong đó là những hiểu biết, là những thực mục sở thị, là những đúc kết của anh, sau khi đã chính mình trải nghiệm. Và nhất là, các bài viết ấy luôn đem lại cho người đọc một cảm giác nhẹ nhàng, bình an hơn, trước một đời sống, không ngừng những áp lực, không ngừng những nặng nề và mệt mỏi.

Phạm Hiền Mây

******

NO HURRY, NO WORRY VÀ VIÊN NGÓI PHẬT!

(Tác giả: kts. Lan Vo)




I/ KHÔNG VỘI VÃ, KHÔNG LO LẮNG

Đất nước Bhutan nằm ngoằn ngoèo với những đèo dốc nối tiếp nhau trên triền và chân của dãy Himalaya. Đi lại khó khăn như thế, vậy mà điều thường khiến cho du khách ngạc nhiên, khi đến đây là, hầu như trên đường, cả những vùng ít người hay ngay trung tâm thành phố, đều không hề có bóng dáng của biển báo giao thông các loại, như: cảnh báo tốc độ, cảnh báo khu dân cư, cảnh báo đường nguy hiểm hay xảy ra tai nạn, mà chỉ có tấm biển duy nhất ghi: No Hurry, No Worry.

Thâm nhập chút ít vào đời sống người dân ở đây, mới dần nhận ra: Không vội, Không lo, chính là phong thái giao tiếp của xã hội, là triết lý sống của người dân. Triết lý sống ấy vượt lên trên hết thảy, bao trùm hết thảy, và thấm nhuần, vì vậy, nó không cần đến những cảnh báo hay răn đe về việc phải tôn trọng luật lệ như các đất nước, xứ sở khác.

Một đất nước mà chỉ số hạnh phúc là chỉ số cao nhất, có khi, chỉ khởi đầu bằng một điều rất đơn giản.

Mà, xét cho cùng, trong đời này, có gì cần phải phức tạp đâu nhỉ!

******

Ở khắp nước Mỹ, tại các ngã tư không có tín hiệu đèn, thường gắn bảng Stop như một kiểu cảnh báo. Trước khi qua giao lộ, xe phải dừng lại vài giây, ai tới trước đi trước, ai tới sau đi sau, dù là đêm hôm vắng vẻ. Mọi người thực thi. Lâu ngày, trở thành một phản xạ tự nhiên, quen thuộc.

Có người cho rằng, hình ảnh dừng xe trước tấm bảng Stop là biểu tượng xã hội của nước Mỹ - nhận định này xem ra, cũng không có gì là quá đáng. Ở một đất nước văn minh với bộn bề những tính toán, những tất bật lo toan, như thế này, thì trong mối tương quan xã hội, có lẽ cũng nên có vài giây dừng lại để suy nghĩ, để cân nhắc mọi thứ thật.

Nhiều người Việt mới lấy bằng lái, thấy đường vắng, rà rà chút rồi vọt luôn. Một lần, hai lần, được thể quen thói, nghĩ, có ai biết đâu, có ai thấy đâu, cho đến khi nhân viên công lực chặn, dừng xe, và thế là mất toi bốn trăm đô tiền phạt, cộng một ngày học lại luật. Buồn quá, bèn thở than, hôm nay thiệt là xui (!). Xong, tự dặn lòng, rút kinh nghiệm, lần sau, phải dòm cho thật kỹ, xem có tên cảnh sát nào lẩn quất đó không, rồi hãy dzọt.

Thế đấy. Đời mà cứ mãi láo liên như thế, thì đầu óc đâu để nhận ra, thứ xui nhất, không phải nằm ở cái bảng Stop và tên cảnh sát trên đường, mà nằm ở chỗ, con đường hội nhập vào cái thế giới đang sống này của họ, còn xa quá.

******

Xứ mình, đèn bật đỏ, rào chắn đã hạ xuống còn cố sống cố chết vượt qua. Bốn, năm giây nữa mới hết đèn đỏ, thì đằng sau đã bấm còi thúc giục inh ỏi, chen lấn, thậm chí leo lề. Vội vã, vội vã đến cuồng loạn ấy, xuất phát từ tâm thức tranh giành “trâu chậm uống nước đục”.

Mang phản xạ sợ mất phần, chen chúc đã trở thành cơn lên đồng của bầy đàn. Khốn thay, càng vội vã chen lấn, càng chí tử giẫm đạp lên nhau, càng chỉ làm nước thêm đục ngầu, càng chỉ làm cuộc đời này thêm phập phù, nổi nênh, trôi giạt:

Vội đến, vội đi, vội nhạt nhòa

Vội vàng sum họp vội chia xa

Vội ăn, vội nói rồi vội thở

Vội hưởng thụ mau để vội già.

(Vội - Thích Tánh Tuệ)

******

II/ VIÊN NGÓI PHẬT

Mã Tổ Đạo Nhất (Mazu Daoyi, môn đệ lừng danh, nối dòng của Nam Nhạc Hoài Nhượng), người Tứ Xuyên, lúc nhỏ thường vào chùa chơi. Năm mười hai tuổi, ông xuất gia, học thiền. Ông ngồi thiền ngày này qua ngày kia, miên mật.

Nam Nhạc Hoài Nhượng (Nanyue Hwarang, môn đệ được truyền tâm ấn của Lục Tổ Huệ Năng), biết Mã Tổ thông minh xuất chúng, ngày nọ, bèn hỏi: ông học tọa thiền để làm gì?

Mã Tổ đáp: con ngồi thiền để thành Phật.

Hoài Nhượng nhặt một viên ngói và bắt đầu mài

trên hòn đá. Mã Tổ hiếu kỳ, hỏi: thầy mài ngói để

làm gì? Hoài Nhượng trả lời: mài để làm gương. Mã Tổ thắc mắc, mài ngói sao thành gương được?

Mài ngói không thành gương được, vậy ông ngồi thiền lại thành Phật sao? Câu hỏi của thiền sư Nam Nhạc đã phá vỡ màn vô minh của Mã Tổ Đạo Nhất.

Ngay cả khi được mài bóng láng, thì viên ngói ấy, cũng chỉ có thể cho chúng ta thấy được chút ít, bóng dáng mình phản chiếu trong đó. Ngói, cuối cùng, cũng chỉ là ngói, không khác, không hơn.

******

Ngói thì không thành gương được nhưng việc mài ấy, liệu có giúp chúng ta được điều gì không?

Quay trở lại với tiêu đề Viên Ngói Phật (Tile Buddha), chúng ta sẽ thấy, ý nghĩa của việc mài nằm ngay trong cụm từ này. Viên Ngói Phật, cần được hiểu, như: đây là vị Phật Ngói. Và cứ thế, ta sẽ có: đây là vị Phật Đá, và đây là vị Phật đang mài viên ngói vào hòn đá (*).

Chúng ta không tu tập để trở thành một vị Phật. Chúng ta đang thực tập làm Phật. Phật thực tập Phật. (We are not practicing in order to Buddha. Buddha practicing Buddha).

******

No Hurry, No Worry, hối hả, lo lắng mà làm gì!

Viên ngói của tôi đâu rồi?!

******

(*) Trích “The Book Of MU“ - James Ishmael Ford & Melissa Myozen Blacker

Tất cả cảm xúc:

2Lan Vo và Lieu Phan

--------------


Lan Vo

ospdnoetrS 3c72012hl28030mnfh35ia2h0983t9auiu ic19g24f0 ,fác  · 




1.

Để tìm một logo-Biểu trưng cho ngành kiến trúc là không dễ dàng gì. Trên thế giới người ta thường loay hoay nhào nắn cái chữ A (Architecture) rồi thêm vào vài hình ảnh có tính truyền thống vào…Xứ mình là chữ K (Kiến trúc), như Logo Hội KTS-VN hay chữ K với hình ảnh Khuê văn các như trường ĐHKT-HN, hoặc có khi lơ ngơ với cái tháp đồng hồ chợ Bến thành trên trời rơi xuống của Hội KTS-HCM…

2.

Tui chỉ biết tới cái logo trường KT-Sài gòn với hình tượng chiếc T và cây compa…rồi sau đó thay bằng hình ảnh cây T xộc thẳng vào cái lổ tam giác của cái ê ke…

Nhắc tới cái logo nầy làm chợt nhớ tới I M Pei. Khi ông đưa cái Pyramid vào giữa sân bảo tàng Louvre…thiên hạ la toáng lên : Chơi kỳ vậy cha, ai đời lại đưa một khối nhôm kính quá là hiện đại vào giữa không gian cổ kính như thế này..?! – Pei bình tỉnh trả lời : cái cấu trúc công nghệ này quả là xa lạ quá mới với cấu trúc của bảo tàng, nhưng nó lại là hình ảnh kiến trúc rất xưa mà ta còn biết đến…Và Pei đã thắng, cái pyramid nhôm kính nầy đã thắng….Bài học rút ra là dù công nghệ hay kỹ thuật có hiện đại bao nhiêu muốn tồn tại trong lòng người đều phải núp dưới một hình ảnh nào đó…

Cái logo Tê-Ke được trình bày trong tư thế giao hợp đầy ngụ ý nầy khi đưa ra cũng làm không ít người choáng…nhung rồi được chấp nhận như là một hình ảnh thể hiện tính tính nghịch ngợm và vui vẻ vốn là chất của sinh viên KT. Nhưng không chỉ là thế, logo nầy lần đầu tiên thể hiện tính chất TRƯỜNG, nơi đào tạo những KTS- những con người- thoát ra khỏi cái tư duy về hình ảnh kiến trúc nói chung và sâu xa hơn gợi lên cái chất người từ rất xưa, xưa như cái thời adam gặp eva…Hơn thế nữa, nếu không có cái sự GIAO…giao tình, giao thoa, giao cảm…giữa thầy và trò trong cái môi trường dạy và học kiến trúc, thì dẹp bén nó đi cho xong…!!.

Có mấy ai nhận ra cái triết lý rất…Freud nơi cái logo nầy..?! – Mà, cần quái gì phải lăn tăn dài dòng thế nhỉ, khi mà mọi thứ tồn tại vững bền đều không từ những lý lẽ mà từ cảm xúc đã ăn sâu vào tính cách và tâm hồn…

Điều khổ não nhất của KTS là phải ngồi chẻ nhỏ, lô-gíc hoá cái phương án, cái ý tưởng của mình để làm một bảng thuyết minh…rồi lại phải lu loa trước những cặp mắt vô hồn và những trái tim khô khốc…Bạn nào văn hay chữ tốt ăn nói hùng hồn đứng ra làm dịch vụ giúp đở cái khâu làm thuyết minh kiến trúc và trình bày phương án nầy chắc chắn sẽ được hoan nghêng và ủng hộ nhiệt tình…- Chắc lun..!!.

3;

Thương cho Nguyễn Tùng Lâm, với cái stt: LOGO KIẾN TRÚC SAIGON…bổng dưng sa vào cái cái cảnh đẽo cày giữa chợ…ông đi qua bà đi lại, kẻ khen người chê, kẻ lườm người nguýt…dầy mỏng, rộng hẹp …đủ ý kiến ngược xuôi phải trả lời..

Ở sao cho vừa lòng người…Dẫu biết rằng, hơn ai hết kts phải tôn trọng sự khác biệt như là một tâm niệm dù có những sự khác biệt cố mấy cũng không tương thích nổi.

Thế giới tiến bộ và thay đổi hàng ngày, kỹ thuật công nghệ thay đổi kéo theo tư duy và phương thức…Chỉ với tê-ke thì làm sao có được Zaha Hadid, Frank Gerry, Calatrava…những người kéo ta ra khỏi những chiếc bóng khổng lồ trong thế kỷ 20 ít nhất là về mặt não trạng.

Thế giới đầy biến động, chưa hiểu hết cái ngày hôm qua thì cái mới đã tràn vào…trách sao lòng người phân tán và bất định. Người già bám víu vào những ký ức niềm riêng, người trẻ mở to mắt cố nhận ra những điều đang xảy đến…cái gạch nối nào giữa những thế hệ, giữa những con người đều cũng rất mong manh, còn chăng những giá trị tinh thần nghề nghiệp như là mẫu số chung nằm lẫn khuất đâu đó dưới sấm chớp lập loè của cuộc đời…Già trẻ, màu cờ sắc áo…chỉ là thứ phù du vô thường..!!- Cho qua…

Bây giờ, chúng ta chia sẻ với nhau thứ gì đó – như cái bàn tay kiến trúc này-, cũng như chúng ta rủ nhau ra quán cà phê, kéo nhau vô bàn nhậu…không phải vì nhà không có cà phê, không phải vì nghiện bia rượu…mà thật sự là chúng ta cẩn một không gian để cùng cảm nhận về một thứ tình yêu vô hình, mà tình yêu thì làm sao cắt nghĩa đươc. Cho nên…cho nên…có nghĩa gì đâu một cái…còm..!!

Hôm nào rồi mình cùng đi nhậu Lâm nhé..!

LanVo – Một ngày lạnh lẽo 2020

-------------


Học đông học tây, bằng này cấp nọ, vậy mà tôi vẫn giật mình khi đọc bài House & Home của kts Võ Thành Lân.

Té ra, căn nhà nhìn thấy được, sờ mó được, ra vào để trú ngụ được, nó chỉ là house thôi. Còn home, cũng là cái nhà đấy, nhưng nó khác xa lắm.

Home - nhà tôi, là nơi mà tình yêu và nhớ nhung của ta luôn hướng về, nơi gìn giữ bền vững cội nguồn, nơi chứa đựng vô vàn kỷ niệm.

Thế nhưng, xoay quanh cái home ấy, mỗi thời, cách nhìn nhận về home cũng mỗi khác, mỗi thế hệ, thái độ ứng xử với home, cũng có ít nhiều bi hài xoay quanh.

House & Home, một tản văn thú vị và đáng đọc!

******

HOUSE - HOME

(Tác giả: kts. Lan Vo)

Có nhiều từ mà người Việt chúng ta khi nói, khi viết, thường dùng với khái niệm rất chung chung, ví dụ như từ “nhà”.

“Nhà”, hàm nghĩa rất rộng. Theo chức năng thì có: nhà ở, nhà ăn, nhà thương, nhà hát, nhà quốc hội, nhà vệ sinh, nhà thổ. Theo chức danh thì có: nhà văn, nhà thơ, nhà giáo, nhà nghiên cứu, nhà phê bình. Theo hình thức thì: nhà biệt thự, nhà cao tầng, nhà tranh, nhà ngói, nhà lá. Theo đánh giá thì: nhà nghèo, nhà giàu. Ôi chao, vô số “nhà”, cơ man “nhà”, và, có một từ, gần như nghĩa của nó bao gồm tất cả: “nhà tôi”.

Trong khuôn khổ tản mạn này, người viết chỉ muốn nói một chút chơi, về khái niệm gần gũi và thiết thân nhất của từ “nhà” theo tiếng Anh “house - home”.

Người Mỹ có câu rất hay để phân biệt house và home: your house is nice, but I want to go home (nhà anh thì đẹp đấy, nhưng tôi chỉ muốn về nhà mình).

Đến đây, lại sực nhớ câu mà các lãng tử thường nghêu ngao: giang hồ ta chỉ giang hồ vặt / nghe tiếng cơm sôi cũng nhớ nhà (Giang Hồ - Phạm Hữu Quang).

Nhưng than ôi, thời buổi bây giờ, nấu cơm bằng nồi cơm điện thì làm sao mà nghe được tiếng cơm sôi. Muốn nghe được cái âm thanh reo vui ấy, chỉ có thể là từ mép của chiếc nồi gang, đặt trên bếp cà ràng ông táo, củi cháy phừng phừng đút phía dưới.

Muốn nghe được âm thanh reo vui ấy, chỉ có thể là từ nơi mà bà mụ bắc ấm nước đỡ đẻ cho mẹ ta. Từ nơi mà nước trong ấm ấy, được lấy từ cái giếng sau hè, do ông nội ta đào để uống, để tưới hàng cau của bà nội, trồng hai bên lối vào nhà.

Rồi thì cái bộ phản ăn cơm từng là nơi ta nằm ăn đòn, vì ham chơi trốn học, là do công của bố và chú ta xẻ trên rừng kéo về, cả mấy cây cột, cây kèo cũng thế. Cho nên ở đó, ở nơi mà từng tấc vuông sống, đều ngập hơi ấm bàn tay của những người thân thuộc, chắt chiu dựng xây, không chỉ ngôi nhà, mà còn se chỉ để thắt, bện những sợi dây vô hình, nối kết con người và lịch sử, nối kết quá khứ vào hiện tại. Bởi thế, hỏi sao mà, ta chỉ muốn về nhà mình thôi.

******

Có một đôi, tuổi đã sồn sồn sắp lấy nhau, cần khẩn cấp một tổ uyên ương đến gặp tôi, nhờ vẽ giúp nhà. Tôi bảo, ông bà cần gì, thích gì, nói hết ra xem. Chàng từ tốn trình ra bảy, tám, ý thích, yêu cầu. Còn nàng, tất nhiên là gấp đôi.

Trước gần hai mươi cái gạch đầu dòng, tôi phân tích cho họ hiểu là chúng đá nhau loạn xạ, nên, muốn có cái này, phải bỏ qua cái kia. Chưa dứt lời, thì giữa chàng và nàng, đã xảy ra một trận võ mồm chí chóe, ỏm tỏi. Ai cũng cho ý của mình là đúng, dứt khoát phán theo kiểu hạ thủ bất quờn, để rồi tiếp theo, cả hai hầm hầm phủi đít ra về quên cả chào kiến trúc sư.

Cái hợp đồng góp gạo nấu cơm chung ấy, xem ra vẫn còn vô số điều khoản, mang màu sắc cá nhân, chưa thỏa thuận được. Nghĩa là, còn lâu, kiến trúc sư cứ việc ngồi đó mà hóng tiếp nhé.

Giới trẻ "hiện đại" bây giờ, nhìn về về cái home tương lai của mình theo tiêu chí 3C: condo - car - credit card. Nơi hẹn hò giờ đây, không phải là cây rơm còn thơm mùi lúa mới, hay bóng tre bên bờ ao, hay giậu mồng tơi xanh rờn như cha thơ sĩ nhà quê nhát cáy nào đó mô tả. Chỉ cần bấm một cái tin nhắn tới một địa chỉ năm chục một giờ, bảy chục hai giờ nhan nhản ngoài phố, cho nó nhanh. Cuộc đời chỉ là những việc cần giải quyết thế thôi, chẳng gì phải lăn tăn.

Người Pháp có câu: mỗi ngôi nhà là một ước mơ. Đúng thế, khi vào tuổi trưởng thành, ai cũng từng có một giấc mơ, mơ về một “ngôi nhà và những đứa trẻ”, nhưng đôi khi lại quên rằng, để biến những giấc mơ ấy thành hiện thực thì phải tự làm lấy là chính.

Về những đứa trẻ thì không ai dạy, cũng làm rất hăng. Riêng ngôi nhà thì có khi lại trao giấc mơ của mình vào tay người khác, các kiến trúc sư. Mà các kiến trúc sư, tài giỏi mấy, cũng chỉ thiết kế ra được những cái house để ở chứ làm sao mà vẽ ra được cái home?

Và các bạn cũng nên biết thêm, rằng có đến 80% các kiến trúc sư đều trở nên bối rối, khi phải tự thiết kế và xây dựng ngôi nhà cho chính mình (20% còn lại thì chưa đủ tiền để xây nhà). Nên, nếu có ai thắc mắc với các kiến trúc sư, vậy chứ khi xây nhà cho mình, chắc các ngài có nhiều ý tưởng hay ho mới lạ lắm, phải không? Thì phần lớn sẽ được nghe trả lời: Ối giời, ý tưởng cái mẹ gì, làm nhanh để có chỗ ở và làm việc, bả thích gì thì cứ theo đó mà làm cho nó yên chuyện.

Thời nay người ta đi mua căn hộ tái định cư, cao cấp, đẳng cấp gì gì đó, với quan tâm hàng đầu là, nếu có sự cố thì tôi thoát ra bằng đường nào. Nỗi lo này là thực tế, thực tế như là, có dễ bán, có dễ cho thuê không.

Cứ thế, chưa vào đã tính thoát ra, chưa ở đã tính bán đi. Cho thấy, đơn giản, đó chỉ là một cái house hay apartment tạm trú qua ngày. Lên voi người ta xây lâu đài biệt phủ. Xuống chó, thì bị nhét vào cái hốc nhỏ trong căn nhà to, mà nghiền ngẫm cái sự đời. Cái sự đời hướng người ta chúi mũi vào chiếc Lexus mà quên mất cây Ô Liu. Và như thế, kết quả cuối cùng không mấy khó để đoán ra.

Chiếc Lexus và cây Ô Liu, luôn là bài toán và vấn đề khó giải. Khó, nhưng không phải là không thể.

******

Từ xa nhìn thấp thoáng thấy chiếc cổng làng, cảm tưởng dường như mình đã về đến nhà. Dường như đã về đến nhà, vì nơi đó, tôi sẽ gặp những người quen biết, thân thương; vì nơi đó, tôi có thể lang thang đêm ngày mà không e ngại bất cứ điều gì; vì nơi đó, tôi có thể trút bỏ lại sau lưng, tất cả những phiền toái lo toan, đa đoan vướng bận, sách nhiễu nhì nhằng, mệt mỏi ám ảnh. Cái nơi mà, khái niệm về quê hay về nhà là một khái niệm không thể tách rời.

Chẳng phải ngẫu nhiên mà từ ecological (sinh thái, chất lượng của môi trường) được xuất phát từ chữ Hy Lạp: oikos (ngôi nhà), cho nên, không chỉ “quê tôi, ai cũng có một dòng sông bên nhà”, mà còn là, quê tôi, nơi cho tôi một tình yêu để quay về.

Hỏi rằng người ở quê đâu,

Thưa rằng tôi ở rất lâu quê nhà

(Chào Nguyên Xuân - Bùi Giáng)

Alexandre Yersin đến Nha Trang từ cái thời, nơi đây còn là một vùng biển hoang sơ. Ông sống, làm việc rồi một thân một mình chết ở xứ sở xa xôi này. Ông có “gửi nắm xương tàn nơi đất khách quê người” như trong mấy câu vọng cổ ai oán hay ngân nga không nhỉ? Không, ông đã sống và mất đi trong cái home chung thân thiết của cả một miền quê, của cả nhân loại. Cái home ông tự tạo dựng bằng tấm lòng nhân ái cao cả của mình. Một cái home thật sự, không nhất thiết phải có “ngôi nhà và những đứa trẻ”, mà nó là một không gian rộng lớn, một homeland, quê nhà thân thương và quyến luyến.

******

Đêm nhớ về Sài Gòn, bóng mẹ hiền mờ mờ bên sông, mắt người tình một trời mênh mông (Đêm Nhớ Về Sài Gòn - Trầm Tử Thiêng). Nhớ về, nhớ về Sài Gòn, giờ đây chính là nhớ về mẹ; giờ đây, chính là nhớ về bạn bè, chính là nhớ ánh mắt người tình. Còn đâu một Sài Gòn - homeland (quê nhà, nơi ta sinh ra và lớn lên)? Nếu có còn chăng, chỉ là một quê nhà như chiếc vỏ rỗng màu mè, chứa những tàn phai, để ai kia, vội vã trở về, rồi lại vội vã ra đi.

Nhưng vẫn phải nhớ về, cái nỗi nhớ cứ canh cánh trong lòng, bởi lơ mơ “sẽ không lớn nổi thành người” (bị dọa thế mà).

Ôi, giàn thiên lý đã xa mãi ngàn xa.

Tội nghiệp thằng bé!

 --------





 

NGHỆ SĨ và TÁC PHẨM

Tác phẩm nghệ thuật là do nghệ sĩ làm ra.

- Tác phẩm nghệ thuật, sản phẩm trong : Hội họa, Điêu khắc, Âm nhạc, Nhiếp ảnh, Điện ảnh...cả trong: Kiến trúc, và Văn học....

- Nghệ sĩ : con người tài hoa.

Tài hoa : Tài năng + Hoa mỹ.

Tài hoa từ góc nhìn, khả năng diễn cảm và bút pháp...

Cho nên:

MỘT THỨ GỌI LÀ " TÁC PHẨM NGHỆ THUẬT " NẾU Ở ĐÓ KHÔNG THỂ HIỆN HAY HÀM CHỨA CÁI TÀI HOA CỦA NGƯỜI NGHỆ SĨ....THÌ ĐÓ LÀ THỨ MẠO DANH, MẠO PHẠM. KHÔNG ĐÁNG MỘT XU...

- Kỹ xảo không thể mạo danh Kỹ năng.

- Liệu pháp không thể mạo phạm chuẩn mực về những giá trị...

- Sự lạ lùng biến thái sao mà có thể thay thế cái mới trong sáng tạo

Ấy vậy, mà những thứ gọi là "nghệ thuật" trái khoáy trên đang ra sức phô diễn tràn lan...với đủ kiểu cố tình gây sốc như kiểu giật tít của của các thông tin lá cải...đang làm cho người ta vừa hoang mang vừa dần bu lu ba loa dễ dãi...và thường xuyên bị mắng là không có trình độ thưởng ngoạn...Nghệ thuật...!!?.

Có phải, cần ngẫm ngợi về thực trạng nầy...!?

Tìm đâu trong cái mớ hổn độn vô bổ đó cái TÀI HOA viên mãn của người nghệ sĩ đích thực...!??

LV


Lan Vo

todSrnpoes32mfu2967hiá3c62703n6g90410u11lm9 m11l t46f7cahggi ·

SV KIẾN TRÚC VÀ NHỮNG CÁI TÊN RIÊNG

Thời trước, trường Kiến trúc không nhiều sinh viên nên hầu như đều biết nhau. Qua thời gian ở trường hầu như ai cũng cơ một cái tên hiệu riêng, ...thứ mà có thể hiểu như là một Biệt hiệu, Biệt danh...thậm chí có khi là một Hổn danh...Thời buổi đó chưa có khái niệm nickname, với lại nickname là do tự đặt, còn ở đây do anh em bạn bè đặt rồi kêu riết chết tên luôn cho dù khổ chủ có thích hay muốn vậy hay không.

Những cái tên hiệu nầy trước tiên là để phân biệt giữa những ông có tên khá phổ biến như : Tuấn, Hùng, Dũng, Sơn...tiếp theo là soi nhìn vào cái nết , cái đặc điểm riêng nào đó.

Có nhiều cách để những cái tên hiệu nầy ra đời :

* Đơn giản và trực quan nhất là vào bộ dạng, kích thước và màu sắc:

- THÀNH Mập - TÍN Mập - SƠN Mập - SƠN Ốm...- TÀI Lùn - MINH Lùn - TÂM Cao...Rồi đến : KHIÊM Đen - TIẾN Đen - MINH Đen - VIỆT Đen - ...TUẤN Trắng - KHIÊM Trắng...

Nhìn kỷ hơn một chút : THÁI Con - LÂN Con - ĐẮC Còi - ĐẠT Ống - LỘC Xồi - HOÀNG Đầu bò - LANG Bọng - ...

* Coi mặt đặt tên, thì nhiều vô kể :

TÂM Mụn - HÙNG Xùi - CẢNH Sần - THIỆN Lé - MINH Hói....Rồi đến : CHUNG Già - MẪN Già - KHANH Già...TUẤN Buồn ngủ - DŨNG Má hai - SƠN Thầy bói - HOÀI Bựa - TRỌNG Điếm (!?) - TÂM Xà ( từ : Khẩu Phật tâm xà) - TRUNG Dê ( ai chả dê, ông nầy dê ra mặt) - ĐỨC Bò - MINH Bò (ông nầy thích nhai thịt bò sống và diện mạo cũng rất...bull) - SƠN Mọi - SƠN Fulro (ông nầy mặt hơi rổ, rô với rổ âm gần...gán vô luôn cho nhanh) - Hà Xú - NGHĨA Tây - HỒNG Xích-lô - HẢI Cười (mặt lúc nào cũng như đang cười) - LUÂN Râu - ....

* Có những cái tên hiệu xuất phát từ cái tên thật bị chế biến:

ĐỨC Cống - Thái Dúi - ĐÔN Lò - CÔN Lòi - CẦN Lù - HẢI Dưới... - ĐẠT Bầu (ông nầy đầu bạc trắng) - Đặc biệt là : NGHĨA Rừng ( ông nầy tên thánh là Phê-rô nói lái thành Phô-rê = âm Pháp nghĩa là Rừng) - ....

* Tên với thứ kèm theo:

CƯỜNG Fox - TÁM Falcon (công tử Bạc liêu, đến trường bằng xe Falcon) - TÒNG Búa (đánh bóng bàn với cây vợt gổ nghe lóc cóc như gỏ búa) - TRUNG Gà (nhà có trại nuôi gà) - TRUNG Ducati - CHÍNH Dĩa (chỉ ăn băng dĩa cho nó sang...như tây) - HƯNG Xe đạp (bán phụ tùng xe đạp) - ....

* Thú vị nhất vẫn là những cái tên gắn với tính nết, khả năng riêng hay gán vào sự kiện nào đó ...:

TUẤN Võ sư (ông nầy Hồng đai Vovinam) - TUẤN Sa-rết (không cần bàn thêm) - SƠN Thầy cúng (chuyên mặc áo dài khăn đóng, gỏ mõ đọc sớ trong các Lễ truyên thống) - TUẤN Chọi (hay huyên thuyên chuyện xuống xóm) - HÙNG Điên - HÙNG Du đảng - TUẤN Khỉ (ông nầy tính loi choi, khỉ tới mức phóng mô tô tông sập cửa phòng hiệu trưởng phản đối việc phân công công tác) - ĐỊNH Rẻ tiền (ông nầy mở miệng ra là chê mọi thứ là rẻ tiền, thét rồi chết tên luôn...Ai biểu ?!) - TÂM Lác (luôn miêng kêu mượn template...template... khi làm bài, giang hồ gán vào lun) - CƯỜNG Độ (cơm áo đi học nhờ giỏi cáp độ bóng bàn, đánh đáo, thảy lổ..) - THÀNH Ủi (tay cơ mượt mà, chuyên gia chống sa-rết, ông mà nhào vô ủi một lát là bài vẽ tươm tất gọn đẹp ngay) - PHƯỚC Hip-pi (quần loe, tóc dài) - DIỆP Say - SƠN Ca - .....

Còn nhiều...còn nhiều...!!

Được đặt cho một cái tên, dù thích hay không vẫn vui vẻ chấp nhận như là một dấu ấn cần có xác nhận đã chính thức gia nhập vào cái không gian đại gia đình kiến trúc.

Không hài hước, không vẽ chuyện và chọc ngoáy nhau...không phải là SV Kiến trúc, nhưng đồng thời ai cũng biết rằng sự hồn nhiên vui vẻ đó cũng có giới hạn và điểm dừng, cụ thể là không bao giờ dám phạm thượng sờ đến các Thầy và các bạn nữ trong trường. Điểm cộng cho SV Kiến trúc.

Nhớ tới đâu hay tới đó, viết ra cho vui và cũng là nhớ về kỷ niêm của một thời kỳ..

LAN VO

-----------------


KTS. Võ Thành Lân viết không nhiều.
Gom hết lại từ nhiều nguồn khác nhau, tôi đồ chừng, anh có khoảng ba mươi bài viết.
Ba mươi bài viết thôi, nhưng rất đa dạng nội dung. Từ kiến trúc là chuyên ngành của anh, cho đến văn hóa, thi ca, nhạc họa, kinh tế, giáo dục, xã hội, đều có đủ. Có khả năng viết tốt về nhiều đề tài khác nhau, cũng là chuyện dễ hiểu, vì ngoài trình độ, kiến thức, khả năng viết, thì mọi thứ trong đời này, nói cho cùng, chúng đều có liên đới với nhau, dính líu tới nhau, không nhiều thì ít.
Anh không viết bằng trí tưởng tượng phong phú, vốn là tài năng bẩm sinh của các nhà văn. Anh viết bằng những gì anh biết, bằng chứng kiến, bằng trải nghiệm, bằng tận mắt thấy, tận tai nghe, và đặc biệt, bằng chính nghĩ suy và tâm hồn của anh, chớ không vay mượn của ai khác.
Và vì vậy, dù ĐÀ LẠT, CÒN ĐÓ NỖI BUỒN, đã được anh viết từ những ngày, vùng đất này, được quyết định chuyển thành sân Golf quốc tế, tức là đã lâu lắm rồi, nhưng đến nay, khi đọc lại, nó vẫn đủ sức làm lay động trái tim người đọc, vẫn làm cho những người từng yêu, đang yêu Đà Lạt, bỗng bồi hồi chợt nhớ, để rồi sau đó, là một nỗi ngậm ngùi, nuối tiếc, dâng lên, dâng lên, và cứ như thế, chúng ở lại, cùng ta suy tư, cùng ta nghĩ về mọi thứ, rất lâu, rất lâu.
Nuối tiếc một vùng đất xưa, thơ như cổ tích? Hay nuối tiếc nơi đã từng ít nhiều, ghi dấu chân tuổi trẻ?
Nuối tiếc một tình yêu đã bỏ lại? Hay nuối tiếc cho những đẹp đẽ, mộng mơ, bị năm tháng, và lòng người đổi thay chôn vùi?
Và bạn, sau khi đọc xong ĐÀ LẠT, CÒN ĐÓ NỖI BUỒN, bạn có nuối tiếc gì không?
******
ĐÀ LẠT, CÒN ĐÓ NỖI BUỒN… !
(Tác Giả: KTS. Lan Vo)
Trong các lâu đài, cung điện lớn, thường có một nơi được gọi là “salle des pas perdu”, tạm dịch, không gian dành cho những bước lang thang, không chủ đích.
Giữa Tokyo, New York, những thành phố không có ánh mặt trời, luôn xen vào đó là những công viên to có, nhỏ có, tĩnh lặng. Trên các thiết bị nghe nhìn, vẫn luôn có nút pause - những quãng lặng cần thiết.
Và, Ai Lên Xứ Hoa Đào của Hoàng Nguyên cũng thế, “ai lên xứ hoa đào, dừng chân, bên hồ nghe chiều rơi”. Không “dừng chân lãng du”, thì cũng là “bước lần”, hoặc “lặng bước trong lãng quên”, nghĩa là khe khẽ, dịu dàng, chậm rãi, để mà nghe.
“Ai lên xứ hoa đào”, khi ngân nga câu ấy, hẳn người hát, người nghe, cũng đã cảm ra ngay được, như ông Yersin lần đầu đặt chân đến miền cao này vậy, điều thú vị nhất, chính là được hít đầy buồng phổi - cái không khí trong lành giữa thiên nhiên bát ngát.
Hít đầy buồng phổi cái không khí trong lành giữa thiên nhiên bát ngát, chỉ vậy thôi, và không cần chi thêm nữa cả. Nếu có thêm chăng, cho du tử, cho lữ khách, là thêm yêu cái mỹ tuyệt mà thiên nhiên đã ban tặng cho xứ sở này, vùng đất này, và cho cả những đôi lứa thêm yêu nhau.
Đà Lạt là nút “pause” của cả miền Nam. Và đồi Cù, cặp đôi với hồ Xuân Hương, là yếu tố quyết định.
Đồi Cù, hồ Xuân Hương, là linh hồn đẫm chất mộng mơ, phiêu bồng, mang một nét thư thái riêng biệt mà không đâu có được.
Đồi Cù, hồ Xuân Hương là cái nơi mà người ta chợt nhận ra “đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt”. Hãy cứ việc ngồi yên đó, dưới gốc thông già cho cơn gió thoảng nhẹ qua. Chúng sẽ lọc sạch giúp ta, những cặn bã đang còn đóng dày trong trí não, vốn là những vướng bận, âu lo, toan tính đến mỏi mệt của cuộc đời.
Đà Lạt, với rừng thông, với Dã Quỳ và hoa Đào, với hàng chục ngàn biệt thự đa dạng kiểu Pháp, hãy ở đó, nằm yên đó, để ta còn lang thang với cái cảm xúc nửa đêm, khi cái lạnh sâu cứ len lén thấm đẫm vào người, chúng sẽ được sưởi ấm bằng ly sữa đậu nành nóng, bốc hơi, bên con phố dốc quanh co, ẩn hiện giữa làn mù vây sương khói.
Từ lúc đồi Cù, cái sân chung đầy gió, đầy tiếng thông reo, bị đem bán và rào lại thành chốn riêng cho rất ít người, thì Đà Lạt lúc ấy, xem như cũng bị đặt một dấu chấm hết về một thuở, mà nó đã từng hiện diện, với hình ảnh là một dòng chảy mát mẻ trong mạch máu, trong khí quản, theo từng bước chân lần lên triền dốc, men xuống sườn đồi.
Chính lúc ấy, cũng là lúc lộ ra cái não trạng của những người được quyền ra quyết định: họ chẳng biết, chẳng hiểu gì về Đà Lạt. Nói một cách cụ thể hơn, nghĩa là họ, chẳng có một chút ưu tư gì, về vấn đề phúc lợi công cộng, mà người dân cần, cũng như được quyền hưởng thụ.
Và, những thứ trái tai gai mắt đã, đang xảy ra sau đó, là điều tất nhiên, không tài nào tránh khỏi.
Thước đo chính xác nhất cho một đất nước phát triển bền vững, chính là phúc lợi của người dân phải được nâng cao. Nhưng cái nước “chưa có bao giờ được như hôm nay” ấy đang được gì? Giáo dục, y tế, giao thông, năng lượng, ngày càng trở nên tệ hại và xa tầm tay với, của đại đa số người dân.
Ngay cả cái tối thiểu, là có một bầu không khí trong lành để thở, xem chừng cũng khan hiếm và đang dần trở thành thứ xa xỉ. Nhiều bãi biển đột nhiên thành của riêng của các resort. Những di tích lịch sử mà cha ông để lại từ bao đời, bỗng chốc thành những khu du lịch có bán vé vào cổng, và chỉ đợi, có con ma nào thúc nhẹ vào mông một cái, là lập tức, chúng được quá vãng luôn.
Nhiều đồi, rừng bị đào phá nham nhở, rao bán, cấp phát cho những kẻ ngông nghênh lắm tiền nhiều chức. Rồi thì kè sông lấn biển, là những chuyện mà giờ đây chẳng có gì phải ầm ĩ. Tất cả đều biến thành sản phẩm thị trường hoá, một cách hăng hái và bất chấp. Khái niệm phúc lợi toàn dân, chẳng còn là cái quái gì, để khiến trên dưới phải bận tâm.
Phúc lợi toàn dân, đâu chỉ là những giá trị vật chất đo đếm được? Phúc lợi toàn dân, còn là những giá trị tinh thần được lưu trong tâm tưởng, trong ký ức, trong hoài niệm, để rồi bằng văn chương, bằng thi ca lãng mạn, những điều đẹp đẽ, hay ho, thơ mộng ấy, sẽ lại được tiếp tục truyền dẫn qua những thế hệ sau, giúp họ thêm yêu mến, thêm tự hào về quê hương đất nước của mình nữa.
Bây giờ, có nói về việc phá hay giữ các công trình này nọ; có xỉa xói vào các bản quy hoạch xanh xanh đỏ đỏ nào đó; có đòi hỏi, kiến nghị hay có ưu tư về việc bê tông hoá, cao tầng hoá, đang xảy ra quá dồn dập ngoài kia, hoạ chăng, cũng chỉ giải tỏa phần nào những bức bối, đang bị dồn nén trong lòng mà thôi.
Kiểu như, tát nước theo mưa.
Đà Lạt không còn đồi Cù. Đà Lạt giờ đây chỉ còn là nơi dành cho những toan tính, cho những cái Job. Đất nước đang bị bán rẻ và ăn dần vào thân xác, linh hồn của chính mình.
Những thứ tưởng chừng nhỏ nhoi và mơ hồ kia, khi không được nhận thức được đầy đủ về giá trị bền vững và nhân văn của nó thì, thôi rồi.
Một Đà Lạt, từng là giấc mộng đẹp đào nguyên của biết bao đôi uyên ương, nay chỉ còn là “chuyện ngày xưa”, nay chỉ còn nằm trong ký ức, “tâm tư” mà thôi, như lời trong ca khúc cách đây đã sáu mươi sáu năm của Hoàng Nguyên: nghe tâm tư mơ ước mộng đào nguyên, đẹp như chuyện ngày xưa.

Và, thế nên, Đà Lạt, mới mãi - còn đó nỗi buồn!





 DALATARCHITECT: THIẾT KẾ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC BÊN NGOÀI (EXTERIOR...: "EXTERIOR DESIGN IN ARCHITECTURE- YOSHINOBU ASHIHARA BẢN DỊCH: KTS VÕ THÀNH LÂN YOSHINOBU ASHIHARA THI ẾT KẾ KHÔNG GIAN KIẾN ..."




-------------------------------------------------------------------------------------
Exterior Design In Architecture-Thiết Kế Không Gian Kiến Trúc Bên Ngoài thể hiện một quan niệm về thiết kế không gian ngoại thất của Kts Yoshinobu Ashihara - Mình dịch và in roneo cách nay hơn 30 năm. Cách nay 2 tuần dạo chợ sách cũ trên amazon mua lại được cuốn nầy, cover lại với sự trợ giúp của internet thêm một số hình ảnh minh hoạ. Trình bày dưới dạng ảnh cho dễ đọc. Yoshinobu Ashihara: Kts tốt nghiệp Đại học Tokyo, lấy Master ở Graduate School of Design - Harvard, Lấy tiến sĩ Đại học Tokyo. Nguyên chủ tịch Hiệp hội Kiến trúc sư Nhật bản, Thành viên AIA Hoa Kỳ.
 
KTS VÕ THÀNH LÂN





































































 

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Lưu ý: Chỉ thành viên của blog này mới được đăng nhận xét.